Covid-19 Söz-lük

Yaklaşık 9 aydır yeni kelimelerle yaşıyoruz.

Tıp alanında kullanılan ancak halkın pek bilmediği, televizyon ve gazetelerde çok telaffuz edilmeyen bazı terimler günlük hayatın içine yerleşti.

Aslında bazılarının hikayesi, geçmişi var işte çok bilinenler… 

KARANTİNA

Bu kelime KARA VEBA (Black Death) ile başladı.

’’1347’de Avrupa’yı kasıp kavuran Kara Veba dört yıl içerisinde 75-200 milyon insanın (Avrupa nüfusunun %30-60’sının) hayatına mal oldu.

İnsanlar salgını nasıl durdurabileceklerine dair henüz bilimsel bir görüşleri yoktu.

Yine de bunun insanların birbirine yakınlığıyla ilişkili(!) bir bulaşıcılığa sahip olduğunu fark etmeye başlamışlardı.

Venedik kontrollü liman kenti Ragusa’daki bazı memurlar, limana yanaşan gemicileri hasta olmadıkları kanıtlanana kadar izole etmeye karar verdiler.

Başlangıçta 30 gün boyunca gemilerinde bekletilen gemicilere yönelik bu uygulamaya Venedik kanunlarında trentino adı verildi. Zamanla izolasyon süresinin 40 güne çıkarılmasıyla bu sözcük, sonradan karantina olarak ünlenecek quarantino (quaranta = kırk) olarak isimlendirilmeye başlandı’’

PANDEMİ, EPİDEMİ VE ENDEMİK ARASINDAKİ FARK NEDİR?

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), yeni tip koronavirüsün (Covid-19) "endemik" olabileceğini duyurdu.

DSÖ daha önce Covid-19 salgın hastalığı için ilk olarak "epidemi" sonrasında da "pandemi" terimini kullanmıştı.

EPİDEMİ

Epidemi kontrolden çıkan herhangi bir meseleyi tarif etmek için kullanılan oldukça genel bir kavram.

Medikal alanda ise bir bölgede, bir toplumda veya bir grup insanda bir hastalığın yaygınlaştığı görülünce bunun ’epidemi’ bir salgın olduğu kabul ediliyor.

PANDEMİ

Bölgeler ve gruplar üstü coğrafi bir salgın anlamına geliyor.

Bir ülkenin tamamını veya dünyanın tamamını etkisi altına alan hastalıklar için kullanılıyor. 

ENDEMİK

Belirli bir alanda veya belirli bir popülasyon arasında tahmin edilebilir bir oranda meydana gelen salgın hastalık olarak tanımlanıyor.

SANİTASYON

Bir çevresel ortamdaki mikrobiyal kolonizasyonu halk sağlığı açısından kabul edilebilir düzeylere indirme veya ortadan kaldırmadır.

EPİDEMİYOLOJİ

Salgın hastalıklarla ilgilenen ilim dalıdır.

KONAKÇI

İçinde veya üzerinde, diğer bir organizmayı parazit olarak barındıran canlıdır.

FİLYASYON

Bir hastalığın kaynağını bulmak ve bu hastalığın yayılma zincirini takip etmektir.

Bu incelemeyi yapan sağlık çalışanları hastanın temas ettiği herkesi bulup, onların sağlığını denetlemeyi, ayrıca hastaya virüs bulaştıran kişiyi bulmayı da hedefler.

Gelelim şu meşhur SOSYAL MESAFE durumuna;

Sosyal mesafe veya sosyal alan, kişisel alan ile kamusal alan arasında kalan, bir kişinin kendisinden 120 ile 200 santimetre arasında değişen uzaklıktır.

Herhangi bir olay veya gereklilik üzerine bu mesafenin korunması durumuna ise sosyal uzaklaşma adı verilir.