Psk. İlknur GÖKÇE

Doğal afetler (sel, deprem, heyelan, volkanik patlamalar, tsunami, orman yangınları) can ve mal kaybının oluşmasına sebep olan olaylardır. Afetler anlaşılması güç bir küresel sorundur; hayatımızın kaçınılması mümkün olmayan bir gerçeğidir. Her yıl çeşitli bölgeler ve topluluklar, psikolojik hastalıklara ve maddi kayıplara sebep olan afetlerden etkilenmektedir. Afetler ve ruh sağlığı birbiriyle ilişkili iki konudur. Afetzedelerde sosyal ve ekonomik sıkıntıların yanı sıra psikolojik sıkıntılar da oldukça yaygındır.  Afetler, ondan etkilenen nüfus üzerinde olumsuz bir etkiye neden olabilir. Sosyal ve ekonomik kayıplarla birlikte, toplumlar ve o toplumda yaşayan bireyler, Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB), anksiyete ve depresyonu hızlandırabilecek bir zihinsel karmaşa yaşarlar. Genel olarak afetler maddi kayıpların maliyeti ile ölçülür, ancak bu kayıplar bir kişinin afet sonrası yaşadığı duygusal acılarla kıyaslanamaz. Çünkü psikolojik olarak çökmüş bir bireyi maddi varlık tatmin etmez. Bu travmatik deneyim, afetzedelerin yaşam işleyişlerini bozmakta ve bireyler için kayıplara neden olmaktadır. Ayrıca, afet sonrası bağlı bulundukları toplumdaki rollerinde bir umut eksikliği ve rahatsızlık oluşur. 

Afetler çoğunlukla öngörülemezdir ve bu da kişilerin bir şok durumuna girmesine sebep olur. Afetzedeler kayıplarını inkâr etme ve gerçeklerden kaçma eğilimindedir. İnkârcı olmak, mağdurları stres, kaygı ve diğer tepkilere karşı daha da savunmasız hale getirir. Evler, insanlar için güvenlik ve güvenlik sağlayan yerlerdir. Ancak afetler sonucunda kişilerin evlerinin, mülklerinin ve diğer değerli varlıklarının zarar görmesi, mağdurlarda bir güvensizlik duygusunun ortaya çıkmasına sebep olur.

Afetin psikolojik etkileri çocukların, kadınların ve başkalarına bağımlı yaşayan yaşlı nüfusların arasında daha şiddetlidir. Bu nedenle, onların ilgilenilmesi gereken özel ihtiyaçları vardır ve ilgilenilmelidir. Afet sonrasında özellikle çocuk ve ergenlerde çeşitli davranışsal, psikolojik, duygusal sorunlar ve dengesizlikler gözlemlenir. Afetlerin çocuklar ve yetişkinler üzerindeki psikolojik etkileri TSSB (travma sonrası stres bozukluğu), panik bozukluk, depresyon, anksiyete ve uyku yeme bozuklukları şeklinde görülebilir.

Kaynakça

• Acil durumlarda ruh sağlığı [İnternet] [alıntılanan 2019 Haziran 20]. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mental-health-in-emergencies adresinden ulaşılabilir .
• Peek L. Çocuklar ve afetler: Kırılganlığı anlamak, kapasiteleri geliştirmek ve dayanıklılığı teşvik etmek—Giriş. Çocuklar Gençlik ve Çevreler. 1 Ocak 2008; 18 (1):1–29. [ Google Akademik ]